Wat doet de gerechtsdeurwaarder?

De tussenkomsten van de gerechtsdeurwaarder kunnen onderverdeeld worden in twee grote groepen: de buitengerechtelijke en de gerechtelijke tussenkomsten. Bij zijn tussenkomsten is het steeds de taak van de gerechtsdeurwaarder om u de noodzakelijke informatie te geven over de wijze waarop u in rechte kan handelen en om een antwoord te geven op uw vragen over zijn tussenkomst. Of u zelf beroep op hem doet of het voorwerp van zijn tussenkomst bent, maakt geen verschil uit.

 

a. Buitengerechtelijke tussenkomsten

De opdrachten die de gerechtsdeurwaarder kan afhandelen buiten een gerechtelijke procedure zijn de buitengerechtelijke tussenkomsten. Alleen bij deze tussenkomsten heeft hij niet de verplichting om automatisch en altijd in te gaan op een verzoek tot tussenkomst.

• Minnelijke invordering van schulden

Voor elke niet betaalde schuld kunt u beroep doen op een gerechtsdeurwaarder. Hij zal dan proberen om de schuld te innen via een regeling in der minne. Hiervoor zal hij een aanmaning (een schriftelijke ingebrekestelling) sturen naar de schuldenaar waarin hij de schuldenaar uitnodigt om binnen een bepaalde termijn zijn schuld te betalen. Als de schuldenaar hier niet op ingaat, kan hij gedagvaard worden voor een rechter.

Voorbeeld
U kunt een gerechtsdeurwaarder vragen om achterstallige huurgelden te innen.

• Vaststelling

U kunt aan de gerechtsdeurwaarder vragen om een procesverbaal van vaststelling op te maken. Hierbij beschrijft hij een bestaande en soms maar tijdelijke situatie. Hij kan dus alleen vaststellen wat hij zintuiglijk kan waarnemen. Hij komt niet tussen als deskundige en kan dus geen advies of oordeel geven. Hij moet streven naar complete objectiviteit en mag zich nooit lenen tot eender welke vorm van onderzoek. De beschrijving die de gerechtsdeurwaarder maakt, kan gebruikt worden als bewijs in een bestaande of toekomstige procedure; als bewijs voor de verzekering; als bewijs voor later omdat dringende uit te voeren maatregelen tot gevolg zullen hebben dat de bestaande situatie nadien niet meer waarneembaar zal zijn.

Voorbeelden
- U kunt een gerechtsdeurwaarder vragen een plaatsbeschrijving van een appartement te maken.
- U kunt een gerechtsdeurwaarder vragen een vaststelling van de vordering van bouwwerken te maken.
- U kunt een gerechtsdeurwaarder vragen de schade vast te stellen als gevolg van al of niet uitgevoerde werken of als gevolg van weersomstandigheden.

Ook de rechter kan de gerechtsdeurwaarder vragen om een proces-verbaal van vaststelling te maken.

Voorbeeld
De gerechtsdeurwaarder kan op aanduiding van een rechter feiten vaststellen die kunnen wijzen op overspel en hiervan een proces-verbaal maken.

 

b. Gerechtelijke tussenkomsten

De opdrachten die de gerechtsdeurwaarder moet afhandelen in een gerechtelijke procedure zijn de gerechtelijke tussenkomsten. Op een verzoek voor een gerechtelijke tussenkomst moet de deurwaarder altijd ingaan. Hij mag dit echter wel laten afhangen van een voorafgaande betaling van een provisie.

• Betekening

Soms moet de gerechtsdeurwaarder een akte betekenen. Hij zal dan op officiële wijze een betrokken persoon op de hoogte brengen door hem een geschrift te bezorgen.

Voorbeelden
- De gerechtsdeurwaarder kan iemand dagvaarden. Dit is iemand officieel oproepen om voor de rechter te komen.
- De gerechtsdeurwaarder kan iemand op de hoogte brengen van een beslissing of een uitspraak van de rechter zoals een vonnis of een arrest. Hij bezorgt daar dan een afschrift van.

• Uitvoering van een beslissing

Als iemand veroordeeld werd door een rechter en zich niet vrijwillig schikt naar die uitspraak, dan kan de gerechtsdeurwaarder de veroordeelde verplichten om de wil van de rechter te eerbiedigen. Dit is de tenuitvoerlegging. Zonder uitvoerbare titel kan deze tenuitvoerlegging niet gebeuren. Een uitspraak van een rechter is zo een uitvoerbare titel. De authentieke notariële akte kan ook een uitvoerbare titel zijn. Op basis van deze akte kan de gerechtsdeurwaarder uitvoeren wat erin bepaald werd. Ook de fiscale administratie kan haar eigen uitvoerbare titel maken (dwangschrift, dwangbevel). De gerechtsdeurwaarder vervult dan zijn maatschappelijke rol als invorderaar van fiscale schulden.
Een rechterlijke uitspraak kan ook op andere zaken slaan dan alleen maar de betaling van een geldsom. Zo kan de veroordeling een verplichting opleggen om iets wel of niet te doen. Als die partij de verplichting niet respecteert of uitvoert, dan zal de gerechtsdeurwaarder die daartoe opdracht kreeg, dat in haar plaats doen. Bijgevolg zullen ook de extra kosten die hieraan verbonden zijn, zoals deze voor de noodzakelijke tussenkomst van derden, ten laste zijn van de veroordeelde partij.

Voorbeeld
Bij rechterlijke beslissing wordt iemand veroordeeld om van de bomen in zijn tuin de takken te snoeien die boven de eigendom van zijn buur hangen. Als de eigenaar van de bomen die verplichting niet uitvoert dan kan zijn buur aan een gerechtsdeurwaarder vragen dat de beslissing zou worden uitgevoerd. De gerechtsdeurwaarder kan daarvoor dan beroep doen op iemand met beroepservaring in de branche (vb. een boomsnoeier), die de takken op zijn vraag en onder zijn leiding en toezicht zal wegsnoeien.

De verplichting voor de gerechtsdeurwaarder om de uitspraken van de rechtbanken uit te voeren, zoals in voorgaande voorbeeld wordt geschetst, kunt u niet alleen terugvinden in de wet, maar staat ook altijd uitdrukkelijk
vermeld onderaan de rechterlijke uitspraak in wat het formulier van tenuitvoerlegging wordt genoemd en dat begint met : "Lasten en bevelen dat alle daartoe gevorderde gerechtsdeurwaarders dit arrest, dit vonnis, deze beschikking, dit bevel of deze akte ten uitvoer zullen leggen." Uit het vervolg van deze formule blijkt bovendien dat de procureurs-generaal en de procureurs van de Koning toezicht zullen houden en er voor moeten zorgen dat de gerechtsdeurwaarder alle nodige bijstand kan krijgen om de uitvoering effectief te doen plaats vinden.
De tenuitvoerlegging kan ook een reële executie inhouden. Dit wil zeggen dat de gerechtsdeurwaarder de veroordeling rechtstreeks uitvoert.

Voorbeelden
- De gerechtsdeurwaarder kan krakers uit een pand verwijderen.
- De gerechtsdeurwaarder kan kinderen ophalen bij een ontheffing uit het ouderlijk gezag of wanneer het persoonlijk contact wordt geweigerd.

De gerechtsdeurwaarder kan beslag leggen op roerende of onroerende goederen. Dit beslag kan bewarend of uitvoerend zijn. Bij een bewarend beslag (bezwarend beslag is fout en bestaat niet!) moet wat door de gerechtsdeurwaarder werd opgeschreven in zijn beslagexploot worden bewaard. Zo een beslag blijft drie jaar geldig. Alleen bij een uitvoerend beslag en als er niet volledig wordt voldaan mag de gerechtsdeurwaarder de opgeschreven goederen ophalen en openbaar verkopen. De opbrengst van deze verkoop zal hij nadien volgens wettelijke regels verdelen onder de schuldeisers.

Ook een beslag onder derden is mogelijk. Hierbij wordt iemand die u iets moet betalen of geven verplicht om het deel dat niet door de wet wordt beschermd aan de gerechtsdeurwaarder af te geven. Ook deze opbrengst zal
volgens de wettelijke regels worden verdeeld onder uw schuldeisers.

Voorbeeld
Op vraag van een schuldeiser kan de gerechtsdeurwaarder zich tot de werkgever van een schuldenaar richten en het volgens de wet niet beschermde deel van zijn loon in beslag nemen. De werkgever is dan verplicht om dat niet beschermde deel van het loon rechtstreeks aan de gerechtsdeurwaarder te geven. In overleg met de opdrachtgever moet de gerechtsdeurwaarder erop toezien dat de meest aangewezen procedure gebruikt wordt. Hierbij houdt de gerechtsdeurwaarder rekening met de omvang en de samenstelling van het vermogen van de veroordeelde persoon.

Ondanks de beslagprocedure zal de gerechtsdeurwaarder al het mogelijke doen om toch nog tot een minnelijke schikking te komen (afbetalingsplan, termijnen). Pas wanneer dit op niets uitloopt, zal hij de procedure op definitieve wijze moeten afhandelen. Dit kan leiden tot de verkoop van een onroerend goed (door tussenkomst van de notaris) of van roerende goederen (dit gebeurt zelden).